Üye Ol Giriş Yap
BLOG - Liderlik ve Liderlik Teorileri

Liderlik ve Liderlik Teorileri


Liderlik ve liderlik teorileri, liderlik tarzlarının açıklaması

Dersveral Yazarı - 21 gün önce 70 Görüntüleme Son Güncelleme : 21 gün önce

Liderlik ve Liderlik Teorileri yazısı kapak resmi

Liderlik kavramı tarih sürecinde sürekli olarak ilgi odağı olmuştur. Liderlik kavramının etimolojik kökenine bakıldığında eski İngilizce’de yol göstermek anlamına geldiği görülür. Liderlik özellikle askeri alanda ve politikada sıkça ele alınarak araştırmacılar ve bilim insanları tarafından farklı şekillerde tanımlanmıştır. Konunun çok boyutluluğu ve karmaşık yapısı nedeniyle kavram üzerinde tam bir uzlaşı sağlanamamıştır.

 

Günümüzde liderlik bireylerin ihtiyaçlarını karşılayan ürün ve hizmetleri sunan kuruluşlar tarafından gün geçtikçe daha önemli bir hale gelmiştir. Küreselleşmenin neden olduğu hızlı değişim dinamikleri organizasyonları da bu değişime ayak uydurmaya mecbur kılmıştır. Kültürel çeşitliliği bir araya getiren sosyal yapılar olarak organizasyonlar artık liderlik vasıflarına sahip bireylere ihtiyaç duymaktadırlar. Farklı kültürel arka planlara sahip çalışanları ortak bir platformda buluşturarak onları değişime yönlendirmek kolay bir süreç değildir. Değişime direnç göstermeden çalışanları örgütsel amaçlara ulaşmaya ve uyum sağlamaya ikna edebilecek kişilerin liderler olduğu ifade edilmektedir. Bu bakış açısıyla liderler organizasyonları bir araya getiren ve onları yönlendiren temel kişilerdir.

 

Liderlik farklı şekillerde ele alınıp tanımlandığından dolayı bu kavram için yapılan farklı tanımlamalar bir topluluk üzerinde yoğunlaşma süreci, uyumu sağlayabilmek için kullanılan ikna stratejisi, güçlü bir çaba şeklinde sıralanabilir.

 

Liderlik kavramını tam olarak kavrayabilmek için yöneticilik ile arasındaki farkı belirginleştirmek gerekir. Liderlik ve yöneticilik sıklıkla birbirinin yerine kullanılsa da yönetici gücünü yasal yetkilerden, bürokrasiden ve ödül-ceza sisteminden alırken lider vizyon geliştirme, ilham verme ve duygusal/yumuşak güçler kullanarak astlarını daha üst düzeyde etkileme özellikleriyle öne çıkar. Yöneticilik var olan düzeni koruma ve belirlenmiş prosedürleri uygulama odaklıyken, liderlik değişimi planlama, geleceği öngörme ve grup normlarından saparak yeni değerler yaratma işlevini üstlenir.

 

Liderlik Teorileri

Liderlik kavramı üzerine uzun yıllardır çeşitli kuramsal ve uygulamalı araştırmalar yapılmış olup bu kuramların birbirinin üzerine inşa edilerek birikimli bir şekilde günümüze kadar geldiği görülmektedir. Başlangıçta liderliğin liderlerin kişisel özelliklerine dayandığı varsayımı hakimdi. Tarihsel süreçte Büyük Adam Teorisi ile başlayan bu ilk dönemde liderliğin doğuştan geldiği, liderlerin tanrısal bir güç veya üstün niteliklerle doğduğu ve sonradan lider olunamayacağı savunulmuştur. Daha sonrasında gelişen Özellikler Yaklaşımı liderleri diğer insanlardan ayıran zeka, özgüven, kararlılık, fiziksel görünüm, sosyallik ve dürüstlük gibi belirli zihinsel, fiziksel ve psikolojik özelliklere odaklanmıştır.

 

1930'lu ve 1940'lı yıllarda yoğunlaşan araştırmaların temel amacı liderleri başarılı kılan ve onları diğer insanlardan ayıran zihinsel, fiziksel, sosyal ve psikolojik farklılıkları tespit etmek olmuştur. Yapılan çok sayıdaki araştırma sonucunda etkili liderlerin sahip olması gereken temel nitelikler listelenmiştir. Bu özellikleri eleştirel düşünme ve problem çözmeyi barındıran zekâ, kararlarına güvenmeyi ifade eden özgüven, amaca ulaşmada azimli olmayı sağlayan kararlılık, etik ilkelere bağlılığı gösteren bütünlük ve insanlarla sağlıklı ilişkiler kurabilme becerisi olan sosyallik olarak beş temel boyutta toplamıştır. Araştırmalarda 124 farklı kişilik özelliğini kapasite, başarı, sorumluluk, katılım ve statü olmak üzere beş ana grupta kategorize etmiştir. Literatürdeki diğer çalışmalarda da liderin boyu, kilosu, fiziksel görünümü, karizması, hitabet yeteneği, risk alma eğilimi, inisiyatif kullanması ve sosyoekonomik düzeyi gibi pek çok farklı özellik ön plana çıkarılmıştır.

 

Özellikler Teorisi

Özellikler teorisinin ilk geliştiği dönemlerde başarı önemli bir kilit nokta olarak görülmüş; ancak bu dönemde liderlik özellikleri genellikle erkeklere atfedilen bir durum olarak değerlendirilmiştir. Kadınların o dönemki toplumsal rollerinin etkisiyle daha çok asistanlık veya sekreterlik gibi görevlerde bulunmaları gerektiği düşünülerek bu durum kuramın eleştiri alan ve güncelliğini yitiren yönlerinden biri olmuştur. Ayrıca bazı araştırmacılar bu özelliklerin tamamının doğuştan gelmediğini, zihinsel yeteneklerin ve sosyal becerilerin eğitim ve deneyim yoluyla sonradan da geliştirilebileceğini savunarak kurama farklı bir boyut kazandırmaya çalışmışlardır.

 

Özellikler teorisine göre bir liderde bulunması gereken nitelikler :

Fiziksel Nitelikler:

Dinç ve etkin olmak

Zeka ve Yetenek ile İlgili Nitelikler:

Olayları ve durumları muhakeme etme yeteneği.

Malumat sahibi olmak.

Fasih konuşma becerisine haiz olmak.

Açık ve sarih olmak.

Kişilik Nitelikleri:

Yaratıcı olmak.

Açık sözlü olmak.

Dürüst ve güvenilir olmak.

Etik davranışlar sergilemek.

İş ile İlgili Nitelikler:

Başarı gereksinimi duymak.

Diğerlerinden üstün olma arzusu.

Mesuliyet sahibi olmak.

Vazife odaklı olmak.

Hedeflere ulaşmada sorumluluk üstlenebilmek

Sosyal Nitelikler:

İşbirliği tesis etme yeteneğine sahip olmak.

İtibar sahibi olmak.

Popüler ve sosyal olmak.

Kişiler arası iletişim kurma becerisi.

Sosyal iştirak becerisi.

Nezaket ve zarafet hislerine sahip olmak şeklinde sıralanır.

                            

Davranışsal Yaklaşım

Özellikler kuramının liderliği kapsamlı bir şekilde açıklamakta yetersiz kaldığının anlaşılması üzerine, araştırmacılar liderin "kim olduğu" sorusundan ziyade örgüt içinde "ne yaptığına" ve sergilediği davranışlara odaklanmaya başlamışlardır. Bu kuram "lider doğulur" anlayışına karşı çıkarak liderlik davranışlarının gözlemlenebilir, ölçülebilir ve eğitim/gelişim yoluyla sonradan öğrenilebilir beceriler olduğunu savunmaktadır. Davranışsal liderlik kuramları liderlerin eğitimle yetiştirilebileceği fikrini kazandırarak önemli bir dönüm noktası yaratsa da zamanla her koşulda geçerli olan evrensel tek bir "en iyi" liderlik davranışının bulunmadığı görülmüştür. Belirli bir davranış kalıbının başarısının çevresel etmenlere, görevin yapısına ve astların özelliklerine bağlı olduğunun anlaşılması araştırmacıları durum ve koşulları merkeze alan Durumsal Liderlik Kuramlarına yöneltmiştir.

 

Durumsallık Yaklaşımı

Özellikler ve davranışsal kuramların liderliği tam olarak açıklamakta yetersiz kalması ve her durumda geçerli evrensel "en iyi" tek bir liderlik tarzının bulunmadığının anlaşılması üzerine "Durumsal Liderlik Kuramları" dönemi başlamıştır. Bu yaklaşıma göre liderlik; liderin kişilik özellikleri, astların yetenekleri, grubun yapısı, işin niteliği ve çevresel faktörler gibi pek çok değişkenin etkileşimiyle şekillenmektedir. Durumsal liderlik kuramları liderliği belirli bir kalıptan çıkarıp esnek bir yapıya kavuştursalar da hızla küreselleşen, sürekli değişen ve rekabetin arttığı günümüzün karmaşık örgüt yapılarını açıklamakta zamanla yetersiz kalmışlardır. Değişim ve yenilik ihtiyacı liderlerin vizyon geliştirmesini ve örgütü köklü bir şekilde dönüştürmesini gerektirmiş; bu durum liderliği çok boyutlu inceleyen Çağdaş Liderlik Kuramlarının doğmasına zemin hazırlamıştır.

 

Liderlik Tarzları

Küreselleşmenin getirdiği rekabet ortamının günümüzde liderlik üzerinde yoğunlaşan ilgi ile birlikte yöneticiler ve çalışanların beklenti ve gereksinimleri alanda yeni yaklaşımların geliştirilmesine zemin hazırlamıştır.

 

Demokratik Liderlik

Demokratik liderlik anlayışında liderin astlarıyla görüş alışverişinde bulunarak onların planlama, karar verme ve örgütsel düzenleme süreçlerine etkin biçimde katılım göstermelerini teşvik ettiği görülmektedir. Diğer bir ifadeyle liderler astlarını karar alma sürecine dahil olmaya cesaretlendirir. Ayrıca çalışanlar işlerini etkileyen konularda bilgilendirilmekte; fikir ve görüşlerini ifade ederek öneriler sunmaları lider tarafından desteklenmektedir.

 

Otokratik Liderlik

Otokratik liderlik  tarzı  bürokratik toplumlarda yetişmiş ve belirli bir deneyime sahip bireyler için uygun olabilir. Bununla birlikte demokratik liderlik tarzında liderler çalışanların duygu ve düşüncelerini  dikkate almadıklarında iş tatmini düşük ve örgüte bağlılık zayıf olabilmektedir. Buna karşılık otokratik liderlik anlayışında yetkinin merkezde toplanması, karar verme sürecinin daha hızlı ilerlemesine olanak sağlamaktadır.

 

Destekleyici Liderlik

Destekleyici liderlikte liderin davranışları astların gereksinimlerini karşılamaya odaklanan, sempatik bir yaklaşım olarak görülür. Lider grup üyelerinin fikirlerini ve önerilerini alarak karar verir, fakat kararları çalışanlarla birlikte almaz, katılım ve ödül mekanizmalarını kullanır, çift yönlü bilgi iletişimine önem verir. Örgütsel amaçlar üyelerin görüşleri dikkate alındıktan sonra şekillendirilmekte ve belirlenen hedefler resmi iletişim yolları aracılığıyla çalışanlara iletilmektedir.

 

Vizyoner Liderlik

Vizyoner liderler vizyoner  bakış açısıyla hareket ederler. Etkili olmak için belirsizlik içeren durumları analiz ederek çözüm üretebilir ve karşılaştıkları sorunları fırsata dönüştürecek stratejik fikirler geliştirebilir. Ayrıca sürekli olarak alternatif yaklaşımlar arayışında olmaları beklenir.

 

Hümanist Liderlik

Hümanist liderlikte liderin babacan tutumları ön plandadır ve koruyucu bir rol üstlenir. Lider orta kademe çalışanların görüşlerine zaman zaman başvurur, duygusal yaklaşımlarla motivasyon sağlar, ödül sistemini tercih eder ve zorunlu haller dışında cezalandırmadan uzak durur.

 

Otantik Liderlik

Kendi kimliklerinin ve inançlarının farkında olan otantik liderler bu değerler doğrultusunda hareket ederler. Takipçileri tarafından etik bulunan bu liderlerin oluşturduğu güven otantik liderliğin en önemli sonucudur. Otantik liderler bilgi paylaşımını teşvik eder, açık iletişime önem verir ve ideallerine sadık kalırlar.

 

Hizmetkar Liderlik

Hizmetkar liderliğin temel amacı ve başlıca görevi astların ve örgütün ihtiyaçlarını karşılamaktır. Hizmet etmeden anlatılmak istenen astların gelişimini sağlamak, onları korumak ve yetkilendirmektir. Hizmetkar liderlik anlayışını benimseyen bir liderin çalışanlarının ihtiyaçlarına karşı duyarlı olması ve onların daha sağlıklı, yetkin ve sorumluluk üstlenmeye istekli bireyler olarak gelişim göstermelerine rehberlik etmesi beklenmektedir.

 

 

 

 

 

 


Yazı Etiketleri

#lider#liderlik tarzları#tarz#organizasyon#birey#yöneylem araştırması#i̇nsan kaynakları

Yorum Yap

Yorumlarınızın saygılı ve konuya uygun bir içerik taşıması beklenmektedir. Kötü dil, hakaret, reklam veya bağlantı (link) içeren paylaşımlar değerlendirme sürecinde dikkate alınmayabilir. Hukuka aykırı içeriklerden doğabilecek sorumluluk yorum sahibine aittir. Yorumlar gerekli kontrollerin ardından yayına alınmaktadır.

Yöneylem Araştırması Özel Dersleri

Yöneylem Araştırması ile karar verme süreçlerini matematiksel modellerle güçlendirin.


Dersveral'da 10 Öğretmen, 4 şehirde ve 2 Seviyede 10 Yöneylem Araştırması Özel Ders İlanı Yayınladı!

Başlangıç seviyesinden ileri seviyeye kadar her öğrenci için uygun Yöneylem Araştırması özel ders seçenekleri Dersveral'da sizi bekliyor. Türkiye'nin dört bir yanındaki öğretmenlerin yayınladığı online yöneylem araştırması özel ders ve yüz yüze yöneylem araştırması özel ders ilanlarını inceleyebilir, bütçenize ve eğitim hedeflerinize uygun öğretmeni kolayca bulabilirsiniz. Ayrıca tüm Yöneylem Araştırması Öğretmenleri ve güncel ders ilanlarına göz atarak eğitim sürecinize hemen başlayabilirsiniz.

Şehirlerde Yöneylem Araştırması Özel Dersler

Dersveral'da 4 şehirde Yöneylem Araştırması özel ders öğretmeni bulabilirsiniz. Öne çıkan şehirlere bakın!

Öne Çıkan Yöneylem Araştırması Özel Ders Öğretmenleri

Yöneylem Araştırması özel dersleri için öne çıkan öğretmenler ile hemen iletişime geçebilirsiniz.

Zeynal Ö. Profil Resmi

Zeynal Ö.
İNŞAAT MÜHENDİSİ
14 Ders / 14 İlan
ali e. Profil Resmi

ali e.
emekli profesör,5055196292 wha...
12 Ders / 12 İlan

Üniversite Dersleri İçin Diğer Özel Dersler

Dersveral'da Yöneylem Araştırması dışında Üniversite Dersleri kategorisinde 15 ders daha var. Öne çıkanlara göz atın!

Genel Matematik Özel Ders594 Öğretmen616 İlan
Genel Fizik Özel Ders69 Öğretmen70 İlan
Muhasebe Özel Ders41 Öğretmen41 İlan
Yüksek Matematik Özel Ders34 Öğretmen34 İlan
İktisat Özel Ders33 Öğretmen33 İlan
Mimarlık Özel Ders31 Öğretmen31 İlan
İstatistik Özel Ders23 Öğretmen23 İlan
Hukuk Özel Ders15 Öğretmen15 İlan
İşletme Özel Ders10 Öğretmen10 İlan
Pazarlama Özel Ders10 Öğretmen10 İlan
Uluslararası İlişkiler Özel Ders7 Öğretmen7 İlan
Halkla İlişkiler Özel Ders6 Öğretmen6 İlan
İnsan Kaynakları Özel Ders6 Öğretmen6 İlan
Medya - İletişim Özel Ders5 Öğretmen5 İlan

Çerez Uyarısı
dersveral.com, web sitesinin düzgün çalışması ve kullanıcı deneyimini geliştirmek için çerezler kullanır.